Σχεδιασμός και διαμόρφωση κουζίνας

 

Εργονομία

Ο κύριος παράγοντας για τη διαμόρφωση μιας κουζίνας είναι η εργονομία, δηλαδή η διάταξη των αντικειμένων  στο χώρο με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η ευκολία κινήσεων στο χρήστη και παράλληλα οι συσκευές να είναι τοποθετημένες στα κατάλληλα σημεία. Έτσι, τα υλικά, το χρώμα και το σχέδιο που θα έχουν τα έπιπλα της κουζίνας καθώς και οι ηλεκτρικές συσκευές δεν αποτελούν το βασικό κριτήριο, όπως πολλοί νομίζουν. Στην περίπτωση της δημιουργίας νέας κατοικίας και όχι ανακαίνισης, πέρα από την απόφαση για το χώρο που θα τοποθετηθεί η κουζίνα, υπάρχουν και άλλες αποφάσεις που πρέπει να παρθούν σχετικά με αυτή, όπως το αν θα επικοινωνεί με το χώρο του καθιστικού ή της τραπεζαρίας ή αν θα αποτελεί ένα χώρο αποκομμένο από τους υπόλοιπους του σπιτιού. Επίσης, υπάρχει και η δυνατότητα ύπαρξης παραθύρου στο χώρο της κουζίνας, εφόσον το επιθυμούν οι χρήστες της. Τέλος, η διάταξη της κουζίνας μπορεί να είναι ευθύγραμμη σε ένα τοίχο, σε σχήμα L, σε δύο παράλληλους τοίχους, σε σχήμα Π ενώ μπορεί να περιλαμβάνει και νησίδα στη μέση.

Με βάση τα παραπάνω κριτήρια, έχουμε τις εξής κατηγορίες κουζίνας:

        1. Γραμμική κουζίνα (μονόπλευρη)

Σε αυτό το είδος κουζίνας, οι συσκευές καθώς και οι αποθηκευτικοί χώροι (ντουλάπια), ο νεροχύτης, ο πάγκος εργασίας κ.α. βρίσκονται διαταγμένα, ευθύγραμμα, σε έναν τοίχο.  Ο τύπος της γραμμικής κουζίνας επιλέγεται συνήθως για χώρους στενόμακρους. Το ελάχιστο πλάτος που πρέπει να έχουμε, για εύκολη και άνετη χρήση, αντιστοιχεί στο 1,80 μ.. Είναι μια λύση εξοικονόμησης χώρου σε μικρά σπίτια λαμβάνοντας όμως υπ’ όψιν την εργονομία του χώρου αυτού.

Η διάταξη επίπλων και συσκευών γίνεται συνήθως με τον παρακάτω τρόπο: στη μία άκρη του τοίχου τοποθετείται το ψυγείο και ένα ντουλάπι τροφίμων. Στην άλλη άκρη έχουμε τις μαγειρικές εστίες κι έτσι αφήνουμε το μεγαλύτερο δυνατό χώρο για τον πάγκο εργασίας, πάνω και κάτω από τον οποίο σε όλο το μήκος του τοποθετούνται ντουλάπια. Σε περίπτωση ύπαρξης παραθύρου, ο νεροχύτης τοποθετείται κάτω από αυτό ενώ δίπλα του τοποθετείται το πλυντήριο πιάτων.

Για τη μεγαλύτερη δυνατή ευκολία και άνεση στη χρήση της κουζίνας, απαραίτητη είναι η σωστή διάταξη των εστιών, του φούρνου, του ψυγείου και του νεροχύτη. 

          2. Διπλά γραμμική κουζίνα

Σε αυτόν τον τύπο της κουζίνας, ο χώρος είναι μεγαλύτερος καθώς έχουμε και δεύτερο τοίχο, ο οποίος επίσης καλύπτεται με ντουλάπια και πάγκο. Στην περίπτωση αυτή, το ελάχιστο πλάτος που μπορούμε να έχουμε για να έχουμε άνεση και ευκολία στη χρήση, ανέρχεται σε 2,40 μ. η κίνηση γίνεται τόσο παράλληλα όσο και κάθετα ανάμεσα στους πάγκους.

Στην δεύτερη πλευρά, που έχουμε σε αυτόν τον τύπο κουζίνας, τοποθετείται το ψυγείο και ένας ικανοποιητικός αριθμός από ντουλάπια, τα οποία όσο αρκετό αποθηκευτικό χώρο μας φαίνεται ότι μας προσφέρουν κατά το σχεδιασμό της κουζίνας, αντιλαμβανόμαστε ότι ποτέ δεν είναι αρκετά κατά τη χρήση της.  Έτσι, στη μία πλευρά έχουμε το νεροχύτη, το φούρνο και τις εστίες ενώ στην απέναντι το ψυγείο και τους αποθηκευτικούς χώρους, δημιουργώντας ένα χώρο εργονομικό και λειτουργικό.

          3. Kουζίνα σε σχήμα ΄Π΄

Σε αυτή τη διάταξη της κουζίνας, ο χώρος είναι ακόμη μεγαλύτερος από τις προηγούμενες κατηγορίες και επιλογές διάταξης των συσκευών, αντικειμένων και επίπλων αρκετές. Η κουζίνα καταλαμβάνει τρεις τοίχους που βρίσκονται σε συνέχεια μεταξύ τους. Οι δυο παράλληλες πλευρές είναι μεγαλύτερες από την τρίτη, κάθετη σε αυτές πλευρά, η οποία περιλαμβάνει το παράθυρο, αν υπάρχει αυτή η δυνατότητα, και κατά συνέπεια και το νεροχύτη.

Το πλεονέκτημα αυτού του τύπου είναι οι μεγάλοι και αρκετοί πάγκοι εργασίας καθώς και το συνολικό μέγεθος της κουζίνας καθώς προσφέρει ευκολία κινήσεων, εργονομία και λειτουργικότητα. Ο τρόπος τοποθέτησης των συσκευών εξαρτάται από το χώρο που συνορεύει με την κουζίνα και τη διαρρύθμισή του και στη συνέχεια από τις προσωπικές επιλογές του χρήστη, καθώς ο χώρος είναι αρκετά μεγάλος και μπορεί να υποστηρίξει διάφορες διατάξεις επίπλων και συσκευών που ταυτόχρονα θα είναι και λειτουργικές.

Ένα σημείο που απαιτεί προσοχή, είναι ο φωτισμός του χώρου, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μη ύπαρξης παραθύρου στην κουζίνα. Το σχήμα αυτού του τύπου κουζίνας είναι τέτοιο που δεν επιτρέπει να εισχωρήσει αρκετό φως και για το λόγο αυτό προτιμούμε η πλευρά που επικοινωνεί με κάποιο άλλο χώρο του σπιτιού, συνήθως το καθιστικό, να μην έχει ντουλάπια στην επάνω πλευρά και να είναι ανοιχτή στο χώρο. Στο κέντρο του Π τοποθετείται συνήθως η πρόχειρη τραπεζαρία.

         4. η κουζίνα σε σχήμα ΄C΄

Όπως και στην προηγούμενη κατηγορία, η κουζίνα εκτείνεται σε τρεις τοίχους, με τη διαφορά ότι εδώ, η τρίτη, κάθετη πλευρά, είναι μακρύτερη από τις δύο παράλληλες πλευρές, που είναι κοντύτερες. Στον μακρύτερο τοίχο, συνήθως τοποθετείται το παράθυρο, ενώ στις δύο παράλληλες οι ηλεκτρικές συσκευές (εστίες, φούρνος, ψυγείο).

Πλεονέκτημα αυτού του τύπου κουζίνας είναι η τοποθέτηση, εφόσον το επιθυμεί ο χρήστης, της τραπεζαρίας παράλληλα με τον μακρύ τοίχο, γεγονός που συνεπάγεται και το ταχύτερο σερβίρισμα του φαγητού.

         5. Κουζίνα σε σχήμα ΄Γ΄

Η κουζίνα καταλαμβάνει δύο τοίχους κάθετους μεταξύ τους, με τον έναν από αυτούς να διαθέτει παράθυρο. Σε αυτή τη διάταξη, μια καλή λύση είναι η τοποθέτηση των ντουλαπιών στον έναν τοίχο, ο οποίος περιλαμβάνει και το ψυγείο, ενώ στον κάθετο τοίχο τοποθετούνται ο φούρνος, οι εστίες και ο νεροχύτης. Αυτή η λύση συνήθως υιοθετείται σε περιπτώσεις μικρού χώρου κουζίνας. Φυσικά, στην υλοποίηση όλων των παραπάνω πρέπει να λαμβάνουμε πάντα υπόψιν μας τόσο το αισθητικό κομμάτι όσο και τη λειτουργικότητα και εργονομία του χώρου. Προσέχουμε ώστε ο νεροχύτης, το ψυγείο και οι εστίες να τοποθετούνται όσο πιο κοντά γίνεται για να επιτυγχάνεται η καλύτερη δυνατή τριγωνική κίνηση ανάμεσά τους.

Η δυσκολία με την οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι σε αυτόν τον τύπο κουζίνας είναι το σημείο όπου ενώνονται οι δύο πλευρές της κουζίνας. Το πρόβλημα λύνεται εύκολα με τη χρήση περιστροφικών μύλων για τη μέγιστη εκμετάλλευση του χώρου.

Όσον αφορά για τη θέση του τραπεζιού φαγητού στο χώρο της κουζίνας, συνήθως τοποθετείται στην απέναντι γωνία από αυτή που δημιουργεί η κουζίνα. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο χώρος αυτός αποτελεί και την τραπεζαρία του σπιτιού. Για ένα όμορφο αισθητικό αποτέλεσμα, προσέχουμε το ψυγείο να είναι τοποθετημένο σε τέτοια θέση ώστε να μη γίνεται αντιληπτό από την τραπεζαρία λόγω του όγκου του.

          6. Κουζίνα με πάσο

Αποτελεί εξέλιξη των τύπων κουζίνας που αναφέρθηκαν παραπάνω, δίνοντας μια μοντέρνα πινελιά στο χώρο. Σε αυτόν τον τύπο προστίθεται ένας επιμήκης πάγκος που μπορεί να εξυπηρετήσει διάφορες χρήσεις. Στα πλεονεκτήματα ανήκουν η αύξηση του πάγκου εργασίας και η «οριοθέτηση» του χώρου της κουζίνας αφήνοντας ταυτόχρονα ανοιχτό το χώρο για επικοινωνία με άλλα δωμάτια.  Ο πρόσθετος αυτός πάγκος μπορεί να αντικαταστήσει το τραπέζι φαγητού ή να προσθέσει τον απαραίτητο αποθηκευτικό χώρο. Ως προς τη χρήση του και ανάλογα με το ύψος του μπορεί να λειτουργήσει ως bar γρήγορου γεύματος ή από μια πιο μοντέρνα οπτική μπορεί να περιλαμβάνει το νεροχύτη ή/και τις εστίες, που παραδοσιακά είναι κολλημένα στον τοίχο.

         7. Κουζίνα με νησίδα 

Η κουζίνα με νησίδα, δεν προορίζεται για να λειτουργεί αποκλειστικά ως χώρος παρασκευής γευμάτων και οτιδήποτε σχετικό με τρόφιμα. Πρόκειται για ένα χώρο που επικοινωνεί συνήθως με το καθιστικό με τη νησίδα να αποτελεί μέρος της επίπλωσης και έναν χώρο στον οποίο η οικογένεια ξοδεύει αρκετό από το χρόνο του κάνοντας διάφορα πράγματα.

Η κουζίνα με νησίδα αποτελεί έναν μοντέρνο, και τελευταία, αρκετά διαδεδομένο τύπο κουζίνας. Το βασικό στοιχείο που πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας είναι ο χώρος στον οποίο θα τοποθετηθεί η κουζίνα. Η νησίδα δεν ενώνεται με κανέναν τοίχο, είναι ένας ελεύθερος όγκος και συνήθως τοποθετείται απέναντι από τον τοίχο με τα ντουλάπια ή στο κέντρο της κουζίνας όταν έχουμε κουζίνα σε σχήμα Γ. έτσι, υπάρχει  η δυνατότητα κίνησης περιμετρικά της νησίδας εξυπηρετώντας από τη μέσα πλευρά την προετοιμασία των γευμάτων ενώ εξωτερικά μπορεί να έχει πολλές χρήσεις: από χώρο γρήγορου σερβιρίσματος, bar μέχρι και χώρο εργασίας. Επομένως, ο χώρος που θα υπάρχει περιμετρικά της νησίδας θα πρέπει να επιτρέπει την άνετη κίνηση και διεξαγωγή όλων των δραστηριοτήτων.

Ως προς το τι περιλαμβάνει μια νησίδα, όλες οι επιθυμίες του χρήστη μπορούν να ικανοποιηθούν. Από αποθηκευτικούς χώρους, το πλυντήριο πιάτων και το νεροχύτη μέχρι τις εστίες για το μαγείρεμα. Στην τελευταία περίπτωση, πάνω από τις μαγειρικές εστίες τοποθετείται ο απορροφητήρας με την ανάλογη καμινάδα. Ακόμη, η νησίδα μπορεί να περιλαμβάνει συρταρωτό ή κανονικό τραπέζι φαγητού όπως και μπαρ για τα ποτά. Για να εξασφαλιστεί η εργονομία και η λειτουργικότητα αυτού του τύπου κουζίνας, ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός είναι απαραίτητος καθώς θα πρέπει να  ληφθούν υπόψη αρκετές παράμετροι (υδραυλικά, ηλεκτρολογικά, αποχέτευση).

          8. Κουζίνα των ελεύθερων όγκων

Ο τύπος αυτής της κουζίνας μας γυρνάει στο παρελθόν, φέρνοντας στο νου άλλες εποχές. Η κουζίνα αποτελείται από ελεύθερους όγκους που καταλαμβάνουν περισσότερους  από έναν τοίχους χωρίς όμως να ενώνονται μεταξύ τους επομένως χωρίς ενιαίο πάγκο εργασίας. Κάθε όγκος εξυπηρετεί και μια διαφορετική λειτουργία, όπως αποθήκευση, εστία πλύσιμο. Στο κέντρο τοποθετείται το τραπέζι που αποτελεί τον πάγκο εργασίας.

Αν η διαρρύθμιση χρησιμοποιηθεί σωστά και κομψά έχουμε ένα αποτέλεσμα δυναμικού design, το οποίο πέρα από την πρωτότυπη σύνθεση, δίνει μία αίσθηση ελευθερίας στην κουζίνα μας.

Η διάταξη των ντουλαπιών

Το πρώτο στοιχείο που θα πρέπει λάβετε υπόψη σας, κατά το σχεδιασμό της κουζίνας σας είναι ο αριθμός των ντουλαπιών. Πολλές φορές, στη φάση του σχεδιασμού, τα ντουλάπια φαίνονται υπεραρκετά στους μελλοντικούς χρήστες της κουζίνας, θεωρώντας ότι δεν θα τα χρειαστούν κι έτσι μειώνουν τον αριθμό τους. Ωστόσο, όταν έρχεται η ώρα της χρήσης και της τοποθέτησης των αντικειμένων σε αυτά, έρχεται η διαπίστωση ότι η απόφαση για λιγότερα ντουλάπια ήταν εσφαλμένη. Μετά την κατασκευή της κουζίνας είναι δύσκολο να διορθωθεί το πρόβλημα αυτό, επομένως στη φάση του σχεδιασμού επιλέξτε να βάλετε πολλά ντουλάπια, για να μη  δημιουργηθούν προβλήματα αργότερα.

Στα επάνω ντουλάπια, τα κρεμαστά, τοποθετούνται τα ποτήρια σε ράφια και τα πιάτα σε πιατοθήκες, συνήθως στο ντουλάπι που βρίσκεται πάνω από το νεροχύτη. Σε κάποιες περιπτώσεις, υπάρχει ειδική πιατοθήκη με συρόμενο – αφαιρούμενο πιάτο για το στράγγισμα των πιάτων στο ντουλάπι.

Στα ψηλά, συρόμενα ντουλάπια στα οποία έχουμε πρόσβαση και από τις δύο πλευρές, τοποθετούνται συρτάρια με χωρίσματα για μπουκάλια, κουτιά και κονσέρβες. Στην αγορά υπάρχουν αρκετά αξεσουάρ ντουλαπιών για καλύτερη ταξινόμηση των αντικειμένων και τροφίμων και για εξοικονόμηση χώρου στα ντουλάπια, όπως ειδικά καλάθια για φρούτα και λαχανικά, καθώς και για ψωμί, θήκες για την τοποθέτηση των μπαχαρικών και πολλά ακόμη.

Στα κάτω ντουλάπια, έχουμε περισσότερους συνδυασμούς καθώς προστίθενται και συρτάρια, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις είναι πιο πρακτικά από τα ντουλάπια.